PROBIOTICS. KOMPLEKS KULTUR BAKTERII PROBIOTYCZNYCH

Najważniejsze wnioski

• Autorzy wskazują, że probiotyki w sporcie są rozpatrywane przede wszystkim w kontekście wsparcia zdrowia jelit i funkcji odpornościowych, a nie jako klasyczny suplement bezpośrednio poprawiający osiągi.
• W dokumencie podkreślono, że efekty działania probiotyków są szczepozależne i dawkozależne. Autorzy zaznaczają również, że na etykiecie produktu powinny znaleźć się rodzaj, gatunek i szczep każdego mikroorganizmu oraz jego ilość deklarowana na koniec okresu trwałości.
• U sportowców poddawanych dużym obciążeniom treningowym wybrane szczepy probiotyczne mogą ograniczać liczbę epizodów, nasilenie lub czas trwania infekcji górnych dróg oddechowych, szczególnie w okresach wzmożonego stresu fizycznego, psychicznego lub środowiskowego.
• W stanowisku wskazano również, że intensywny i długotrwały wysiłek, zwłaszcza wykonywany w wysokiej temperaturze, może zwiększać przepuszczalność jelit. Autorzy podkreślają, że wybrane szczepy probiotyczne mogą wspierać integralność bariery jelitowej u sportowców.
• Wśród badań dotyczących regeneracji po wysiłku uszkadzającym mięśnie autorzy przywołują połączenie Bifidobacterium breve BR03 i Streptococcus thermophilus FP4. W badaniu z udziałem wytrenowanych mężczyzn suplementacja 5 × 10^9 żywych komórek każdego szczepu dziennie przez 3 tygodnie wiązała się z lepszym utrzymaniem izometrycznego momentu siły i zakresu ruchu w ostrej fazie regeneracji oraz z obniżeniem stężenia interleukiny 6.
• W odniesieniu do Lacticaseibacillus rhamnosus GG stanowisko przywołuje badania, w których szczep ten był powiązany z poprawą wybranych aspektów zdrowia jelit u sportowców. W badaniu u maratończyków nie obserwowano wpływu na częstość infekcji dróg oddechowych ani epizodów żołądkowo-jelitowych, ale odnotowano skrócenie czasu trwania dolegliwości żołądkowo-jelitowych po maratonie.
• Jednocześnie dokument podkreśla, że wpływ probiotyków na bezpośrednie parametry wydolnościowe i wynik sportowy jest mniej jednoznaczny. Autorzy wskazują, że wyniki badań są mieszane: spośród 24 badań oceniających jakiś parametr wydolnościowy 17 nie wykazało efektu, a 7 odnotowało poprawę.
• W podsumowaniu stanowiska autorzy oceniają, że dostępne badania dostarczają umiarkowanych dowodów na to, że probiotyki mogą przynosić pewne korzyści kliniczne u sportowców i osób bardzo aktywnych fizycznie, ale ich zastosowanie powinno być celowane i oparte na konkretnych szczepach, a nie na ogólnym założeniu, że każdy probiotyk będzie działał w taki sam sposób. 

Najważniejsze wnioski

• Po 21 dniach suplementacji połączeniem S. thermophilus FP4 i B. breve BR03 obserwowano mniejsze pogorszenie parametrów siłowych po wysiłku uszkadzającym mięśnie. Średni szczytowy moment siły izometrycznej był wyższy względem placebo o około 11% po 24 godzinach, 12% po 48 godzinach i 8% po 72 godzinach regeneracji.
• Suplementacja wiązała się także z lepszym utrzymaniem zakresu ruchu w okresie regeneracji. W porównaniu z placebo odnotowano korzystny wpływ na spoczynkowy kąt ustawienia ramienia po 24 i 48 godzinach od wysiłku. Jednocześnie wpływ na zgięciowy zakres ruchu był niejednoznaczny.
• W badaniu wykazano obniżenie spoczynkowego stężenia interleukiny 6 po 21 dniach suplementacji, a efekt ten utrzymywał się do 48 godzin po wysiłku. Autorzy zaznaczają jednak, że wpływ suplementacji na zmiany interleukiny 6 wywołane samym wysiłkiem nie był jednoznaczny.
• Nie wszystkie analizowane wskaźniki uległy poprawie. Wpływ na bolesność mięśni, kinazę kreatynową oraz część pozostałych markerów regeneracji był niejednoznaczny, dlatego nie można mówić o jednolitym efekcie we wszystkich ocenianych parametrach.
• Publikacja sugeruje, że połączenie szczepów B. breve BR03 i S. thermophilus FP4 może być interesujące w kontekście regeneracji po intensywnym wysiłku ekscentrycznym, szczególnie jeśli celem jest ograniczenie spadku zdolności wysiłkowych w kolejnych dniach po treningu.
• Autorzy podkreślają jednak, że było to badanie przeprowadzone na niewielkiej grupie trenujących siłowo mężczyzn, w specyficznym modelu wysiłku ekscentrycznego, dlatego wyniki należy interpretować ostrożnie i nie przenosić ich automatycznie na każdą populację sportowców.

Najważniejsze wnioski

• Do analizy włączono 9 randomizowanych badań klinicznych obejmujących łącznie 335 sportowców, a czas interwencji wynosił od 28 do 90 dni. W badaniach stosowano różne formulacje probiotyczne, zawierające co najmniej jeden szczep z rodzaju Bifidobacterium lub Lactobacillus.
• Autorzy wykazali, że suplementacja probiotykami wiązała się z istotnym obniżeniem stężenia TNF-α.
• W metaanalizie odnotowano również istotne obniżenie stężenia IL-10.
• Jednocześnie suplementacja wiązała się z istotnym wzrostem IFN-γ oraz ślinowej immunoglobuliny A, czyli markera odporności śluzówkowej.
• W przypadku innych markerów, takich jak IL-1β, IL-2, IL-4, IL-6, IL-8 oraz białko C-reaktywne, nie wykazano istotnych zmian w analizie ogólnej po suplementacji probiotykami. Pokazuje to, że wpływ probiotyków na układ odpornościowy i stan zapalny jest selektywny, a nie jednolity dla wszystkich parametrów.
• W analizie podgrup wykazano, że istotne obniżenie TNF-α i IL-10 było bardziej widoczne przy krótszych interwencjach, trwających mniej niż 6 tygodni.
• Autorzy zwracają też uwagę, że wynik zależał od momentu pobrania próbek po wysiłku. Przy pobraniu opóźnionym co najmniej do następnego dnia po wysiłku obserwowano istotne obniżenie TNF-α i IL-10, natomiast przy pobraniu bezpośrednio po wysiłku odnotowano istotne obniżenie TNF-α, IL-8 i IL-10.
• Autorzy podkreślają jednak istotne ograniczenia tej analizy. W badaniach stosowano różne szczepy, dawki, dyscypliny sportowe, formy suplementacji i protokoły oceny, a część wyników cechowała się istotną heterogenicznością. Dlatego wnioski najlepiej traktować jako ogólne dane o możliwym wpływie probiotyków na wybrane markery immunologiczne i zapalne u sportowców, a nie jako podstawę do przypisywania identycznych efektów każdej formule probiotycznej.

Najważniejsze wnioski

• Autorzy wskazują, że probiotyki mogą wspierać wyniki sportowe przede wszystkim pośrednio, przez lepszą regenerację po intensywnym treningu, wsparcie odporności, ograniczanie dolegliwości żołądkowo-jelitowych oraz poprawę wchłaniania i wykorzystania wybranych składników odżywczych.
• W publikacji podkreślono, że najbardziej przekonujące dane dotyczą wysiłków wytrzymałościowych. W części badań po suplementacji probiotykami obserwowano m.in. poprawę wydolności tlenowej, wydłużenie czasu pracy do zmęczenia lub poprawę wyników w bieganiu, kolarstwie i pływaniu.
• Autorzy opisują również, że dane dotyczące wysiłków siłowo-mocowych są bardziej ograniczone, ale część wyników jest obiecująca. W przywołanych badaniach obserwowano m.in. poprawę średniej mocy, korzystny wpływ na wyskok pionowy lub lepsze utrzymanie zdolności wysiłkowych po intensywnym wysiłku. Jednocześnie autorzy zaznaczają, że większość tych badań oceniała probiotyki w połączeniu z białkiem, a badań nad samodzielnym wpływem probiotyków jest niewiele.
• Jednym z ważnych mechanizmów może być wpływ na regenerację po wysiłku. W części badań suplementacja probiotykami była wiązana z mniejszym wzrostem markerów uszkodzenia mięśni i stanu zapalnego, mniejszą bolesnością mięśniową oraz szybszym powrotem zdolności wysiłkowych po ciężkim treningu.
• W publikacji podkreślono także możliwy wpływ probiotyków na wchłanianie i wykorzystanie składników odżywczych, zwłaszcza białka, aminokwasów rozgałęzionych oraz węglowodanów. Autorzy przywołują badania, w których suplementacja wiązała się m.in. ze wzrostem stężenia krążących aminokwasów lub z niewielką poprawą utleniania glukozy podczas wysiłku.
• Autorzy wskazują, że probiotyki mogą być szczególnie interesujące w kontekście dolegliwości żołądkowo-jelitowych, które są częste zwłaszcza u sportowców wytrzymałościowych. W części badań obserwowano mniejszą liczbę lub mniejsze nasilenie objawów ze strony przewodu pokarmowego podczas treningu i zawodów.
• W przeglądzie opisano również możliwe znaczenie probiotyków dla funkcji odpornościowych, zwłaszcza u sportowców trenujących intensywnie lub przez długi czas. Przywołane badania sugerowały m.in. zmniejszenie częstości lub nasilenia infekcji górnych dróg oddechowych, ale autorzy podkreślają, że liczba takich badań nadal jest ograniczona.
• Autorzy zwracają też uwagę, że probiotyki mogą potencjalnie wpływać na samopoczucie psychiczne i tolerancję stresu. W pojedynczych badaniach opisywano m.in. obniżenie poziomu stresu i lęku oraz poprawę uwagi, jednak ten obszar również wymaga dalszych badań.
• Jednocześnie autorzy zaznaczają, że efekty probiotyków nie są jednolite, a dostępne dane różnią się w zależności od szczepu, dawki, czasu suplementacji, poziomu wytrenowania i rodzaju wysiłku. Z tego względu probiotyków nie należy traktować jako jednej, jednolitej kategorii o identycznym działaniu.
• W końcowych wnioskach autorzy podsumowują, że obecne dane sugerują potencjalne korzyści probiotyków w sporcie, szczególnie w obszarze wytrzymałości. Jednocześnie podkreślają, że jest to przegląd narracyjny, bez systematycznego przeszukania literatury, a dalsze badania powinny lepiej uwzględniać różnice między szczepami, formulacjami oraz cechami samych zawodników.

Najważniejsze wnioski

• Autorzy wskazują, że najbardziej powtarzalne korzyści dotyczyły infekcji dróg oddechowych. W kilku badaniach obserwowano krótszy czas trwania infekcji, mniejszą liczbę dni z objawami lub niższą częstość epizodów infekcyjnych, choć nie wszystkie interwencje dawały taki efekt.
• W odniesieniu do dolegliwości żołądkowo-jelitowych wyniki również były częściowo korzystne, ale niejednoznaczne. W części badań opisywano krótszy czas trwania objawów, mniej dni z dyskomfortem lub korzystne zmiany w wybranych markerach bariery jelitowej, natomiast w innych nie obserwowano istotnych zmian.
• W zakresie odporności i markerów zapalnych obraz był mieszany. Większość badań nie wykazała wyraźnych zmian w klasycznych markerach immunologicznych, ale w pojedynczych pracach obserwowano m.in. wyższe stężenie ślinowej immunoglobuliny A, korzystne zmiany w interferonie gamma, obniżenie interleukiny 6 lub spadek stężenia białka C-reaktywnego.
• Autorzy zwracają uwagę, że dowody dotyczące bezpośredniego wpływu na wynik sportowy są ograniczone. W przeglądzie wskazano, że 7 badań oceniało parametry związane z wykonaniem wysiłku, ale wyniki były niespójne, a autorzy podsumowali ten obszar jako słabo udokumentowany.
• Część prac sugerowała korzyści w zakresie regeneracji lub czasu do zmęczenia, ale wiele nie wykazało wpływu na wydolność, siłę czy maksymalny pobór tlenu. Autorzy podkreślają też, że w jednym z badań różnicę w czasie do zmęczenia trudno jednoznacznie przypisać samej interwencji, ponieważ nie wykonano pomiaru przed suplementacją.
• W dyskusji autorzy podsumowują, że suplementacja probiotykami częściej wiązała się z poprawą wskaźników zdrowotnych ważnych dla ciągłości treningu, takich jak infekcje dróg oddechowych, objawy żołądkowo-jelitowe czy wybrane markery odporności, niż z bezpośrednią poprawą osiągów sportowych.
• Ważnym ograniczeniem całego obszaru badań była duża heterogeniczność protokołów. Autorzy podkreślają różnice w zastosowanych szczepach, dawkach, czasie suplementacji, populacjach i ocenianych punktach końcowych, co utrudnia wskazanie jednego optymalnego schematu suplementacji.
• W tabeli oceny jakości dowodów autorzy wskazują, że jakość danych dla infekcji dróg oddechowych była umiarkowana, natomiast dla odporności śluzówkowej, przewodu pokarmowego oraz parametrów związanych z wysiłkiem oceniono ją jako wysoką. Jednocześnie sam przegląd podkreśla, że w przypadku parametrów wysiłkowych wyniki pozostawały niespójne, dlatego tej oceny nie należy interpretować jako potwierdzenia jednoznacznej poprawy wyniku sportowego.

Najważniejsze wnioski

• Badanie dotyczyło bezpośrednio szczepu Bifidobacterium lactis BS01 oraz jego mikronizowanych komórek.
• Autorzy oceniali wpływ BS01 na monocyty, czyli komórki uczestniczące w odpowiedzi immunologicznej.
• Mikronizowane komórki BS01 wpływały na ekspresję markerów powierzchniowych związanych z polaryzacją monocytów/makrofagów.
• W modelu laboratoryjnym obserwowano zmiany sugerujące aktywację monocytów po kontakcie z mikronizowanymi komórkami BS01.
• Autorzy analizowali również wpływ BS01 w warunkach stresu oksydacyjnego in vitro.
• Wyniki badania wskazują, że mikronizowane komórki BS01 mogą oddziaływać na wybrane mechanizmy komórkowej odpowiedzi immunologicznej.
• Badanie przeprowadzono w modelu in vitro, bez udziału ludzi.